Translate

Σάββατο, 26 Αυγούστου 2017

ΠΑΝΑΓΙΩΤΗΣ ΝΟΥΝΗΣ, ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ





ΒΙΒΛΙΟΠΑΡΟΥΣΙΑΣΗ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΜΥΣΤΗΡΙΟΥ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ
Του Παναγιώτη Π. Νούνη

ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΤΣΙΝΙΚΟΠΟΥΛΟΣ, ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ, πρώτη έκδοση, εκδόσεις «ΝΗΣΙΔΕΣ», Εισαγωγή: Σωκράτης Χ. Δεληβογιατζής (Καθηγητής Φιλοσοφίας Α.Π.Θ.), Επίμετρο: Αναστάσιος Γ. Μαράς (Δρ Θεολογίας), Θεσσαλονίκη, 2014, σσ. 129.

Ο συγγραφέας του παρουσιαζόμενου βιβλίου είναι ο Νομικός (Επίτιμος Δικηγόρος) και Συγγραφέας κύριος Δημήτριος Τσινικόπουλος. Ο κ. Δ. Τσινικόπουλος είναι καλός ερευνητής, περίφημος μελετητής, άριστος ποιητής (με πέντε ποιητικές συλλογές), λίαν καλός διηγηματογράφος και δοκιμιογράφος. Μερικά από τα έργα του έχουν μεταφρασθεί στα αγγλικά, γαλλικά, γερμανικά και ιταλικά.
Ο γράφων τον παρακολουθεί τα τελευταία χρόνια, ως κρυφός θαυμαστής του, όπερ και θαυμάζει ιδιαίτερα το τάλαντό του στην Θεολογία, και ιδιαίτερα στην Απολογητική και Φιλοσοφική προσέγγιση των ζητημάτων που τον απασχολούν.
Είναι πολύ γνωστός εν Ελλάδι για το πλούσιο συγγραφικό του έργο. Ήρθε όμως ο καιρός όπως γίνει και ιδιαίτερα γνωστός μέσω του Ιστολογίου «ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΑ» και δή στο ευρύ Κυπριακό αναγνωστικό κοινό μας. Μπορείτε παρακαλώ να δείτε την επίσημη Ιστοσελίδα του συγγραφέως, εδώ: http://tsinikopoulos.org/el . Το βιογραφικό του μπορείτε να το δείτε, ΕΔΩ.
Να αναφέρουμε επίσης μερικά πεζά έργα του του ιδίου συγγραφέως, δοκίμια και μελέτες του, που τιτλοφορούνται ως εξής:
Ο Δανιήλ στο λάκκο των… κριτικών (1982). Ποίηση στα λόγια του Ιησού (1992). Φως εξ Ανατολής (1996). Εικονοκλάστες και Λεξιμάχοι (2001). Οι Κλητοί και Εκλεκτοί (2004). Ο κώδικας του Χαμουραμπί (2005). Ιησούς, ο ποιητής των ποιητών (2006). Βίβλος. Ένα βιβλίο επαναστατικό (2010), κ.ά.
Μερικά άλλα ποιητικά έργα του είναι: Σπαράγματα (1987). Σύφλογο (1988). Μέθεξη (2002). Αφορισμοί για την αγάπη (2005), κ.ά.
Το εξαιρετικά ενδιαφέρον θεολογικο-φιλοσοφικό βιβλίο που σας προτείνουμε και επιθυμούμε να το παρουσιάσουμε σήμερον στους αξιότιμους φίλους/ες αναγνώστες/τριες και θαμώνες του Ιστολογίου μας «ΑΠΟΛΟΓΗΤΙΚΑ» φέρει τον τίτλο: «ΤΟ ΜΥΣΤΗΡΙΟ ΤΟΥ ΚΑΚΟΥ».
Ο καλός συγγραφέας είχε την ευγενή καλοσύνη και την ανιδιοτελή φροντίδα να μας αποστείλει «τιμής ένεκεν» τρία σημαντικά βιβλία του, όπερ και άμα τη προσωπική ανάγνωση και μελέτη αυτών, προτιθέμεθα, ως αντίδωρον ελαχίστης ευγνωμοσύνης να σας τα παρουσιάσουμε με τον ιδικόν μας προσωπικό τρόπο διά μέσω του ημερολογικού Ιστολογίου μας.
Προς το τέλος (σελ. 123-126) στο πέμπτον μέρος του εν λόγω φιλοσοφικο-θεολογικού τομιδίου καταγράφεται ένα εξαιρετικά ενδιαφέρον Επίμετρο υπό του Δρ. Θεολογίας κ. Αναστασίου Γ. Μαρά. Το εν λόγω επίμετρο είναι και μία γλαφυρή (συν)περίληψη του όλου συγγραμμάτος του κ. Δ. Τσινικόπουλου. Στην κατακλείδα (σελ. 127-129) του βιβλίου υπάρχει επίσης και ένα ευσύνοπτο Ευρετήριο κυρίων ονομάτων όπου παραπέμπει ο καλός συγγραφέας στις ανάλογες σελίδες εντός των περιεχομένων του βιβλίου.
Ο συγγραφέας κ. Δημήτριος Τ. αφιερώνει το φιλοσοφικό πόνημα του στην Τζοάνα και στην Ανδριάνα. Η κεντρική έκδοση του βιβλίου είναι οι εκδόσεις: «ΝΙΣΗΔΕΣ».
Κριτικές από σημαντικές προσωπικότητες περί του μυστηρίου του κακού θα τις βρείτε βρείτε εδώ και εδώ.
Οι σελίδες του βιβλίου διαιρούνται σε πέντε (5) μέρη. Εισαγωγή. Πρόλογος. Κύριο μέρος: με την παράθεση 14 σημαινόντων προσωπικοτήτων-διανοητών και στοχαστών όπερ συνέγγραψαν περί του κακού. Επιλογικές σκέψεις, και τέλος το Επίμετρον.
Το πρώτο μέρος πρόκειται για την Εισαγωγή στο ιδιαίτερο πόνημα όπου φέρει τον τίτλο «Για μια ανθρωπολογία του κακού», και τον υπογράφει ο Καθηγητής της Φιλοσοφικής Σχολής κ. Σωκράτης Χ. Δεληβογιατζής. Να μου επιτραπεί λόγου χάριν μία μικρή διόρθωση και προέκταση σε μία καλόβολη πρόταση του Φιλοσόφου Καθηγητού όπου σημειώνει τα εξής επόμενα:
«Τον θεολόγο εύλογα τον ενδιαφέρει η σύλληψη του κακού από θρησκευτική άποψη, όπως παρόμοια το ίδιο απασχολεί τον ψυχολόγο, τον ψυχίατρο και τον ψυχαναλυτή».
Θέλω να επισημάνω, ότι τον θεολόγο τον ενδιαφέρει κυρίως, η σύλληψη του κακού, από Θεολογική ή και Θρησκειολογική οπτική γωνία ενίοτε και η Εκκλησιαστική.
Ο θεολόγος δεν είναι απαραίτητα ένας θρησκευτικός ειδικός, όπου σερβίρει θρησκευτικές απόψεις, ασχέτως αν την σήμερον κατήντησε (ο θεολόγος), να διδάσκει, τα περιώνυμα πολιτειοκρατικά ή κυβερνητικά «Θρησκευτικά» του περιώνυμου Συγκρητισμού/ Οικουμενισμού. Ο θεολόγος, νομίζω, ότι είναι εκείνος ο κατ΄εξοχήν επιστήμονας θεολόγος, ο εκκλησιολόγος, ο δογματολόγος, ο καινοδιαθηκολόγος, ο παλαιοδιαθηκολόγος, ο πατρολόγος ή και ο θρησκειολόγος. Ανάλογα με την εξειδίκευση ενός εκάστου. Αν και μόνο αν ο θεολόγος είναι εκείνος ο κακορίζικος και ευσεβιστής θρησκευτικός τύπος, όπερ διδάσκει τινά ανούσια και προβληματικά θρησκευτικά και τα βλέπει όλα με την στενοκέφαλη θρησκοληψία του, μπορούμε κάλλιστα να αντιτάξουμε και να πούμε, ότι και αρκετοί φιλόσοφοι είναι σοφιστές τσαρλατάνοι και δημαγωγοί.  Όπερ συνιστά άτοπον για αμφότερα τα επιστητά.
Ιδιαίτερα αν ο επιστήμων της Θεολογίας είναι και Ορθόδοξος Χριστιανός πρέπει και οφείλει να τον ενδιαφέρει, κυρίως, η σύλληψη του κακού εξ Ευαγγελικής Εκκλησιαστικής και εκ Πατρολογικής απόψεως.
Τολμώ να πώ, ότι η Ευαγγελική, η Πατρολογική και η Θεολογική οπτική, περί της συλλήψεως του μυστηρίου του κακού, περιλαμβάνει και προτείνει λύσεις, άπαξ και διαπαντώς, σε όλα τα επι μέρους ουμανιστικά επιστητά για όλες τις εκφάνσεις του ενεργούμενου κακού. Η Ευαγγελική (επί)λύσις και Εσχατολογική εξουδετέρωσις του κακού, θεμελιούται, κυρίως, επάνω στην Καινοδιαθηκολογική Θεανθρωπολογία «και ο Λόγος Σάρξ εγένετο» ή, αν θέλετε τον Ευαγγελικό Θεανθρωπισμό.
Εκεί όπου η νεώτερη και η σύγχρονη ουμανιστική Ευρωπαϊκή Φιλοσοφία, συνεχίζει να εξελίσσεται και να στοχάζεται, διηνεκώς, περί πολλών άλυτων Μεταφυσικών και Φιλοσοφικών ζητημάτων, η Πατερική Θεολογία της Ορθοδόξου Καθολικής Εκκλησίας, μας έχει δώσει τις φιλοσοφικο-θεολογικές λύσεις από αρχαιοτάτων χρόνων. Η σύγχρονη Φιλοσοφία όμως υποκρίνεται, ότι αγνοεί τις λύσεις των ζητημάτων ή, και αρνείται πεισματικά να της αναγνωρίσει τα πρωτοτόκια των λύσεων. Παραμένει τότε, στην Επιστήμη της Φιλοσοφίας, να εντρυφήσει και να εγκεντρισθεί, με τις όποιες θεο-λογικές προτάσεις, της Προφητικής, της Αποστολικής και της Πατερικής Θεολογίας ώστε να της απαντηθώσι τα πάμπολλα καλοπροαίρετα ή, άλλως πως, φιλοσοφικά παράδοξα και οι μεταφυσικοί στοχασμοί της. Εξάπαντος από όποια οπτική ή άποψη κι αν τολμήσει κανείς να το δεί και εξετάσει, το κακό δεν ωραιοποιείται και δεν παύει να είναι και να παραμένει προσωρινά ως κακό, ακόμη και με τις ανάλογες διακοσμητικές και επιθετικο-προσδιοριστικές παραλαγές του.
Θεωρώ δηλαδή, ότι οι θεολόγοι πρέπει να δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον για την επιστημονική οπτική άποψη των ψυχολόγων, των φιλοσόφων, των ψυχιάτρων και  των ψυχαναλυτών, καθώς πρέπει να γίνεται και το ακριβώς αντιστρόφως ανάλογον. Θα πρέπει κάποτε οι εμπαθείς και ακατανόητες προκαταλήψεις και παρεξηγήσεις ανάμεσα στα διάφορα (συν)αδελφικά Ανθρωπολογικά και Θετικά επιστητά να εκλείψωσι. Οι ψυχίατροι, οι φιλόσοφοι, οι αστρονόμοι, οι ψυχολόγοι και οι ψυχαναλυτές, ας μη υποτιμούν να μη απορίπτουν ή  απαξιώνουν την επιστήμη της Θεολογίας, ούτε τους θεολόγους, και να δείχνουν ενδιαφέρον για τη θεολογική και θρησκειολογική άποψη αυτών.
Η άκρως ενδιαφέρουσα εισαγωγή του Καθηγητού της Φιλοσοφίας μπορούμε να τη χαρακτηρίσουμε, με θετικό πρόσημο, ως μία Ιστορία της Φιλοσοφίας του κακού.
Στο δεύτερο μέρος καταγράφεται ένας Πρόλογος από τον συγγραφέα κ. Δημήτριον Τσινικόπουλον. Στον πρόλογο μας προετοιμάζει, ότι το κύριο μέρος του φιλοσοφικο-θεολογικού του πονήματος θα παραθέσει εκτενώς τις σημαντικές απόψεις τινών  δεκατεσσάρων διασήμων στοχαστών φιλοσόφων και θεολόγων.
Επί λέξει μας πληροφορεί, ότι:
«Απ΄αυτούς, ένας είναι Ινδουϊστής, τέσσερις Ορθόδοξοι (Χριστιανοί), ένας Καθολικός (Παπικός), τρείς Προτεστάντες (Λουθηροκαλβίνοι), ένας Μαρξιστής, ένας Δαρβινιστής και τρείς Εβραίοι. Έχουμε να κάνουμε με ένα ευρύ φάσμα διανοουμένων που μας χαρίζουν διαφορετικές οπτικές για να δούμε το πυρίκαυστο πρόβλημα του κακού όσο μπορούμε πιο σφαιρικά».
Ο συγγραφέας μας προϊδεάζει για τις βαθυστόχαστες φιλοσοφικο-θεολογικές ή θεολογικο-φιλοσοφικές απόψεις, θέσεις, αντιθέσεις και προβληματισμούς για το φρικτότατο μυστήριο του κακού. Απόψεις σφαιρικές και ποικίλες για όλα τα γούστα. Εξάπαντος οι φιλοσοφικές θεολογικές και επιστημονικές απόψεις των δεκατεσσάρων διανοητών, συγκλίνωσι, σε έναν από κοινού παρονομαστή… Δεν σκοπεύουμε όμως να σας καταγράψουμε και αποκαλύψουμε έτσι απλά την σημαίνουσα απάντηση στα περί της κοινής συγκλίσεως για να ψάξετε να αναγνώσετε και να μελετήσετε το περισπούδαστο αυτό βιβλίον.
Ο συγγραφέας μεταχειρίζεται αρκετά καλά φιλοσοφικούς, θεολογικούς και άλλους επιστημονικούς όρους όπως π.χ.: ο γονιαδιακός ντετερμινισμός, ο ντετερμινισμός-αιτιοκρατία, ο ιντετερμινισμός, η ελευθέρα βούληση, το αυτεξούσιο, η αρχή της απροσδιοριστίας, ο νέο-Δαρβινισμός, η Θεοδοκία, η Σατανοδικία, κ.ο.κ.
Ο κ. Δημήτριος Τσινικόπουλος πετυχαίνει μέσω του προσωπικού και υποκειμενικού του κριτήριου: της διαφορετικής οπτικής γωνίας ενός εκάστου των διανοουμένων στοχαστών μαζί και με την θρησκειολογική ποικιλία που μας παρέχει, ο ίδιος, δια του εκασταχού χωροχρονικού γίγνεσθαι των διανοητών, καταφέρνει επιτυχημένα, να αποδώσει την διαφορετική αντικειμενική ή διυποκειμενική και πολύτροπη ματιά από συνάμα διαφορετικούς φιλοσοφικούς θρησκειολογικούς και θεολογικούς χώρους.
Το τρίτο μέρος του βιβλίου περιλαμβάνει δεκατέσσερα ολόκληρα κεφάλαια, με τα αριθμητικώς ανάλογα ονόματα των πλέον σύγχρονων και σημαντικών φιλοσόφων, στοχαστών, θεολόγων και διανοητών, όπου ο συγγραφέας κ. Δ. Τσινικόπουλος μας ξεδιπλώνει εκτενώς και κριτικά τις φιλοσοφικο-θεολογικές πεποιθήσεις και τις κριτικές απόψεις των, όπου αυτές πραγματεύονται ή αναλύονται καλά και σημειώνονται γλαφυρά για το μυστήριο και το ζήτημα του κακού.
Ωστόσο μία σημαντική λεπτομέρια: ο συγγραφέας, μέσα στα επι μέρους κεφάλαια, μας παραπέμπει σε πληθώρα εκτενή βιβλιογραφία και παραπομπές σε άλλα εγχειρίδια και συγγραμμάτα και των δεκατέσσσάρων στοχαστών του, που επέλεξε για να ασχοληθεί, ξεδιπλώσει και αποσαφηνίσει, το εν λόγω μυστηριώδες μυστήριον του κακού.
Μερικά σύντομα και επιγραμματικά δείγματα από τα δεκατέσσερα σχεδόν κεφάλαια και μερικούς από τους δεκατέσσερις στοχαστές, είναι και τα αμέσως επόμενα με μία μικρή ή, και χωρίς, παρατήρηση-σχολιασμό από τον υποφαινομένο:
  1. Λάϊμπνιτς: Το πρόβλημα της Θεοδικίας. Γιατί ο κόσμος μας είναι ο καλύτερος των δυνατών κόσμων; (Να αναφέρω «όφ δε ρέκορντ» και ειδικά σ΄αυτό το σημείο, για τους ερευνητές περί της παναιρέσεως του Οικουμενισμού, ότι ο συγγραφέας κ. Δημήτριος Τ. μας πληροφορεί κάτι το σημαντικό, ότι τόσον ο Τζόν Λόκ όσο και ο Λάϊμπνιτς ήταν: «υπέρ της ενοποιήσεως των χριστιανικών Εκκλησιών στηριζόμενοι στις αρχές του ορθού λόγου, της πίστης και της αγάπης» (σελ. 24). Ένα ακόμη αναντίρρητο και σημαίνον στοιχείο, ότι η εν εξελίξει Οικουμενική Κίνησις ή ο πανθρησκειακός Οικουμενισμός στηρίζεται επάνω σε καθαρά φιλοσοφικές και ορθολογικές προϋποθέσεις με την σχετικοποίηση της Θεολογίας).
  2. Φιοντόρ Ντοστογιέφσκυ: Το κακό είναι παιδί της ελευθερίας.
  3. Ραμπιντράναθ Ταγκόρ: Πώς το ατομικό πρέπει να ενταχθεί στο καθολικό; Σ΄αυτό το ιδιαίτερο κεφάλαιο κρατάω δυό ρητορικές προτάσεις, ηχηρό χαστούκι, κατά της ειδωλοποίησης του Επιστημονισμού των Θετικών Επιστημών. Ερωτά, ρητορικώς και εις διπλούν, ο Ινδοϊστής φιλόσοφος Ταγκόρ, ο οποίος υιοθετεί σε ειδικά σημεία την Θεολογία του Αποστόλου Παύλου, δηλ. τη Θεολογία της Καινής Διαθήκης, ενώ ξεθεμελιώνει, άπαξ και διαπαντώς, τον Δαρβίνο μετά του νέο-Δαρβινισμού: «Τι είναι η ιστορία της επιστήμης; Δεν είναι αμάλγαμα πλανών πασπαλισμένων με αλήθειες; (…) Και συμπληρώνει ακριβοδίκαια ο συγγραφέας Δ. Τσινικόπουλος: Εκείνο που κρατάμε από την επιστήμη είναι η βαθμιαία κατάκτηση της αλήθειας, και όχι τα απειράριθμα λάθη της, τις πλάνες της, μέχρι να κατακτήσει την αλήθεια» (σελ. 39).
  4. Κλάϊβ Στέαπλ Λιούις: Το κακό ως παράσιτο του αγαθού. Ο εν λόγω Καθηγητής της Μεσαιωνικής Φιλολογίας και ως χριστιανός Φιλόσοφος, ο Κλάϊβ Λιούις, είναι, και ο περίφημος δημιουργός εμπνευστής-συγγραφέας εις το Χρονικό της Νάρνιας. Σ΄αυτό το κεφάλαιο ειδικά, έχω υπογραμμίσει σχεδόν πάμπολα πολύτιμα στοιχεία σε όλες του τις σελίδες. Το εν λόγω βιβλίο με το μυστήριο του κακού αξίζει να μελετηθεί και να σταθεί κανείς ιδιαίτερα σ΄αυτόν και μόνον τον σπουδαίο Ιρλανδό Φιλόσοφο. Περισσότερα επ΄αυτού δεν πρόκειται να σας γράψω.
  5. Χάννα Άρεντ: Το κακό είναι κοινότυπο ή ο Άϊχμαν μέσα στον καθένα μας. Το εν λόγω κεφαλαίο πραγματεύεται τη δίκη του «ενσαρκωτή του ναζιστικού κακού» και Ναζιστού Συνταγματάρχη Άϊχμαν. Κρατάω απ΄τα πολλά το εξής σημείο: «Για την Άρεντ, η απουσία σκέψης μπορεί να κάνει μεγαλύτερο κακό από όσο όλα τα άγρια ένστικτα» (σελ. 56).
  6. Χάνς Γιόνας: Παντοδύναμος Θεός και Άουσβιτς.
  7. Πώλ Ρίκερ: Το κακό ως μοναδικό αίνιγμα στη φιλοσοφία των ορίων.
  8. Ολιβιέ Κλεμάν: Το σκάνδαλο του κακού ή πώς ο Σταυρός συντρίβει την ταφόπλακα του κόσμου.
  9. Ευγένιος Ιονέσκο: Το κακό είναι παράλογο και δαιμονικό.
  10. Χάρολντ Κούσνερ: Όταν συμβαίνει το κακό σε καλούς ανθρώπους.
  11. Θάνος Λίποβατς: Η απατηλή σαγήνη και η διαβρωτική βία του κακού.
Όλα τα προειρημένα κ.ά. ωστόσο, εξαιρετικά και πολύ ενδιαφέροντα θέματα, που αναπτύσσονται για το μυστήριο του κακού μας μυούν βαθέως στη παγκόσμια φιλοσοφική και θεολογική σκέψη περι αυτού.
Για το εν λόγω βιβλίο διεξήχθησαν οι επόμενες οπτικοακουστικές και ραδιοφωνικές βιβλιοπαρουσιάσεις:
  1. Συνέντευξη περί του "Μυστηρίου του Κακού", στην εκπομπή "Όψεις και Απόψεις", Εγνατία TV, https://www.youtube.com/watch?time_continue=1339&v=6K--YtKi-d0 .
  2. Ραδιοφωνική συνέντευξη για τα βιβλία Το μυστήριο του κακού και Το στοίχημα του Pascal. Η εκπομπή μεταδόθηκε στις 4/4/2015, ώρα 12:30, από το ραδιόφωνο City Ιnternational (106.1 FM Radio), https://www.youtube.com/watch?v=4-wBiq0JzW8 .
  3. Παρουσίαση περί του "Μυστηρίου του Κακού" στο τμήμα Δογματικής Θεολογίας του ΑΠΘ, στο πλαίσιο του θέματος "Θεοδικία και το πρόβλημα του κακού", ως φιλοξενούμενος ομιλητής του καθ. Κουρεμπελέ Ιωάννη, https://www.youtube.com/watch?v=PCSEJql9Lik , αναδημοσίευση: http://apologitikaa.blogspot.com.cy/2017/08/blog-post_50.html .
  4. Παρουσίαση του βιβλίου "Το μυστήριο του κακού" (α΄ μέρος), https://www.youtube.com/watch?v=FyA8nzfMxOw .
  5. Παρουσίαση του βιβλίου "Το μυστήριο του κακού" (β΄ μέρος), https://www.youtube.com/watch?v=UHwUb1j_LcE .

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζωσι οι Επιλογικές Σκέψεις στο τέταρτο μέρος του βιβλίου, όπου σ΄αυτό το προτελευταίο σημείο (σελ. 120-122) ο συγγραφέας κ. Δημήτριος Τσινικόπουλος εξάγει ευλόγως μερικά πολύτιμα, ειδικά, σημαντικά και επιστημονικά φιλοσοφικο-θεολογικά συμπεράσματα, όπως:
  1. Από φιλοσοφικής απόψεως το μυστήριο του κακού διακρίνεται σε τρία είδη: μεταφυσικό κακό, φυσικό κακό και ηθικό κακό.
  2. Το μυστήριον του κακού είναι κυρίως προϊόν όπου εκπηγάζει από την ελεύθερην βούληση του ανθρώπου.
  3. Στο μυστήριο του κακού, περιλαμβάνεται η αμαρτία, ο πνευματικός και βιολογικός θάνατος καθώς και ο πόνος, όπου δύναται να θεωρηθεί ως κοινότοπο, δηλ. υπάρχει η δυνατότητα να ενεργηθεί από τον κάθε άνθρωπο.
  4. Το ηθικό κακό αν και είναι η στέρηση του αγαθού, υφίσταται, τουτέστιν υπάρχει, και είναι μυστηριωδώς σαγηνευτικά ενεργούμενο. Και τούτο το μυστήριο της κακίας, (δι)ενεργείται, με την συνέργεια του ανθρώπου, εξ αιτίας τινών μικρομεγάλων αμαρτητικών ροπών, τάσεων, αστοχιών και παθών του, όπως: της άγνοιας, της φιληδονίας, του μιμητισμού και της ιδιοτέλειας.
  5. Το μυστηριώδες κακό, θεολογικώς, πρέπει να θεωρηθεί και θεωρείται ως μία παρά φύση κατάσταση. Πρόκειται καθαρά για την διαστροφή της βουλήσεως του ανθρώπου. Μία αλλοίωση και παραχάραξη του αγαθού.
  6. Η Πατερική και Ευαγγελική Θεολογία περί της Εσχατολογίας του Χριστιανισμού καταγράφει και δίδει οριστική και αμετάκλητη επίλυση κατά του εν λόγω μυστηρίου της ανομίας. Ενώ, συγκριτικώς, με τα Ανατολικά και άλλα Αρχαία θρησκεύματα ή, και συγκρητιστικές δοξασίες και αιρέσεις, όπως λ.χ. ο Γνωστικός Μανιχαϊσμός, το πρώτο μετά Χριστόν αρχαίον είδος «πανθρησκειακού» Οικουμενισμού, καθώς και άπαντα τα λοιπά Αρχαία και Νέα Θρησκεύματα δεν προτείνουν ρηξικέλευθες λύσεις για οριστική πάταξη του κακού.  (Σημείωση δική μου: Ούτε έχουν την δυνατότητα της τελεσίδικης πατάξεως αυτού. Το εν λόγω Γνωστικό και Μανιχαϊκό κακό επανήλθε μεταμορφωμένο και μας σερβίρεται, τη σήμερον, ως  μία σύγχρονη Οικουμενική Κίνηση, η οποία έχει ως πατέρα της τον πανάρχαιο εφευρέτη του κακού).
  7. Η ενέργεια του μυστηρίου του κακού οδηγεί στην θεο-λογική απόδειξη και αναγνώριση της υπάρξεως του Θεού. Αλεξίκακον φάρμακο εναντίον του διαβολικού κακού, είναι, σαφώς, η Σταυρική θυσία του Θεανθρώπου Ιησού Χριστού, όπερ συνέτριψε «εκ τον ένδον» την ταφόπλακα της υπάνθρωπης εωσφορικής κακίας και αμαρτητικής μανίας.
Τέλος, το consensus (=συμφωνία ή συναίνεση) των διανοητών φιλοσόφων και θεολόγων, εντός του περίφημου πονήματος του κ. Δ. Τσινικόπουλου, για το ζήτημα της επιλύσεως του ανελέητου πολυκύμαντου κακού, είναι, ότι: εναπόκειται στην ελεύθερη επιλογή του ανθρώπου, να συνταχθεί, είτε με τον Θεό που είναι και η μόνη απόλυτη Υπερούσια Αγαθότης και η μοναδική πρώτη αιτία και  πηγή του Μυστηρίου του Καλού, είτε με τον αρχαίκακο Διάβολο, όπου ο δεύτερος είναι και ο κατ΄εξοχήν εισηγήτης, ο επίδοξος σπορέας και εν τέλει ο «Μέγας Αρχιτέκτονας» του μυστηρίου του κακού. Συνεπώς, διαλέγετε και παίρνετε… εφ΄ όσον μελετήσετε προσεκτικά το περίφημο βιβλίο.
Του Παναγιώτη Π. Νούνη
Ορθόδοξος Φιλοσοφών